Αστροφυσική, Διάστημα

Ζωδιακό και αντιζωδιακό φως

Written by Δ.Μ.

Το λεγόμενο ζωδιακό φως – ή ψευδής αυγή – είναι ένα καταπληκτικό φως προς τα ανατολικά (στο Βόρειο ημισφαίριο) πριν από την ανατολή του ηλίου, ορατό σε καθαρό σκοτεινό ουρανό κατά τους μήνες γύρω από την ισημερία του φθινοπώρου. Κατά τους μήνες Ιανουάριο μέχρι Απρίλιο κατ΄ έτος, μετά τη λήξη του λυκόφωτος γίνεται ορατό στον δυτικό ορίζοντα ένα υπόλευκο και διάχυτο, πολύ ζωηρό φως σε μορφή τριγωνικής στήλης (μια θολή πυραμίδα), που εκτείνεται κατά μήκος της εκλειπτικής και είναι συγκρίσιμο σε φωτεινότητα με τον Γαλαξία, αλλά ακόμη πιο υπόλευκο σε εμφάνιση. Το ύψος του φωτός αυτού στην Ελλάδα φαίνεται να περιορίζεται στις 50° μοίρες.

Share

Το λεγόμενο ζωδιακό φως – ή ψευδής αυγή – είναι ένα καταπληκτικό φως προς τα ανατολικά (στο Βόρειο ημισφαίριο) πριν από την ανατολή του ηλίου, ορατό σε καθαρό σκοτεινό ουρανό κατά τους μήνες γύρω από την ισημερία του φθινοπώρου. Κατά τους μήνες Ιανουάριο μέχρι Απρίλιο κατ΄ έτος, μετά τη λήξη του λυκόφωτος γίνεται ορατό στον δυτικό ορίζοντα ένα υπόλευκο και διάχυτο, πολύ ζωηρό φως σε μορφή τριγωνικής στήλης (μια θολή πυραμίδα), που εκτείνεται κατά μήκος της εκλειπτικής και είναι συγκρίσιμο σε φωτεινότητα με τον Γαλαξία, αλλά ακόμη πιο υπόλευκο  σε εμφάνιση.  Το ύψος του φωτός αυτού στην Ελλάδα φαίνεται να περιορίζεται στις 50° μοίρες. 

zodiacal-light-orioin

Ο Ωρίωνας κάτω δεξιά είναι πίσω από την ωραία λάμψη του ζωδιακού φωτός.  Δείτε την ζώνη του, τα 3 αστέρια σε μια μικρή, ευθεία σειρά. Το ζωδιακό φως σχεδόν γεμίζει το πλαίσιο σε αυτή τη φωτογραφία. Μπορείτε να δείτε ότι το φως έχει σχήμα πυραμίδας.

Εάν βρίσκεστε στο Νότιο Ημισφαίριο, κοιτάξτε προς τα δυτικά μετά το ηλιοβασίλεμα, έχετε το ίδιο φαινόμενο (το φθινόπωρο όμως), που τώρα όμως ονομάζεται ψευδές σούρουπο.

Το ζωδιακό φως προέρχεται από την ανάκλαση του ηλιακού φωτός από σωματίδια που ως αραιός κονιορτός (σκόνη) βρίσκονται διαχυμένα στο χώρο μεταξύ των πλανητών και κυρίως από τον Ήλιο μέχρι τον Άρη. Από το σχήμα που παίρνει το ζωδιακό φως συνάγεται ότι το «κονιορτώδες» αυτό νέφος είναι φακοειδές και ότι το επίπεδο της τροχιάς της Γης είναι το επίπεδο συμμετρίας του.

Ίσως έχετε ήδη δει το ζωδιακό φως στον ουρανό και δεν το έχετε συνειδητοποιήσει. Ίσως το είδατε κατά την οδήγηση σε αυτοκινητόδρομο ή επαρχιακό δρόμο. Αυτό το περίεργο φως είναι ένα εποχιακό φαινόμενο. Την άνοιξη και το φθινόπωρο είναι καλύτερα για να το δείτε, ανεξάρτητα από το πού ζείτε στη Γη. 

zodiacal_light_Milky_Way

Ο Γαλαξίας με το ζωδιακό φως προς τα δεξιά

Αντιζωδιακό φως

Το αντιζωδιακό φως (διεθνώς Gegenschein) είναι ένα αμυδρό διάχυτο φως που αυξάνει ελαφρώς την επιφανειακή λαμπρότητα του νυκτερινού ουρανού κατά την κατεύθυνση αντίθετα από τον Ήλιο. Το αντιζωδιακό, όπως και το ζωδιακό φως, είναι λαμπρότερο κοντά στο επίπεδο της Εκλειπτικής και προέρχεται από παρόμοια αιτία.

gegenschein_eso_bigΤο αντιζωδιακό φως εμφανίζεται ως ένα φωτεινό σημείο στη διαγώνια ζώνη (που τρέχει από πάνω αριστερά προς τα κάτω δεξιά) πάνω από το Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο στο αστεροσκοπείο Παρανάλ.

Το αντιζωδιακό φως δεν είναι τόσο έντονο όσο το ζωδιακό. Στην πραγματικότητα, είναι τόσο αμυδρό, ώστε είναι αδύνατη η παρατήρησή του αν υπάρχει σεληνόφως ή φώτα πόλεων,ή εάν συγχέεται με τον Γαλαξία. Εμφανίζεται ως μία ωοειδής περιοχή λιγότερο «μαύρη» από τον νυκτερινό ουρανό, με πλάτος λίγες μοίρες και μήκος 10° ως 15° κατά μήκος της εκλειπτικής.

Παρόμοια με το ζωδιακό φως, το αντιζωδιακό είναι στην πραγματικότητα ηλιακό φως που ανακλάται από τα σωματίδια της διαπλανητικής σκόνης, εξωτερικά από την τροχιά της Γης.

Τα σωματίδια αυτά δεν είναι τόσο πολλά σε μεγαλύτερες ηλιοκεντρικές αποστάσεις, ούτε το φως του Ήλιου είναι στην περιοχή τους τόσο έντονο, και για τους λόγους αυτούς το αντιζωδιακό φως δεν είναι τόσο έντονο όσο το ζωδιακό. Ωστόσο, ενισχύεται επειδή 1) ο κάθε κόκκος σκόνης δείχνει τη φωτισμένη πλευρά του προς τη Γη και 2) η οπισθοσκέδαση του φωτός οδηγεί σε ενισχυτική συμβολή του.

Το αντιζωδιακό φως (gegenschein) περιγράφηκε για πρώτη φορά από τον Γάλλο αστρονόμο των ιησουιτών Esprit Pezenas (1692-1776) το 1730. Περαιτέρω παρατηρήσεις έγιναν από τον Γερμανό εξερευνητή Alexander von Humboldt κατά τις παρατηρήσεις του από το 1799 έως το 1803. Ήταν επίσης Humboldt ο οποίος έδωσε το φαινόμενο στο γερμανικό του όνομα Gegenschein [3]. Ο Δανός αστρονόμος Theodor Brorsen δημοσίευσε τις πρώτες εμπεριστατωμένες έρευνες του gegenschein το 1854, δηλώνοντας ότι ο Pezenas ήταν ο πρώτος που το είδε. Ο T. W. Backhouse το ανακάλυψε ανεξάρτητα το 1876, όπως και ο Edward Emerson Barnard το 1882. Στη σύγχρονη εποχή, το gegenschein δεν είναι ορατό στις περισσότερες κατοικημένες περιοχές του κόσμου λόγω της φωτορύπανσης.

Wikipedia κλπ

About the author

Δ.Μ.

Share