Αστροφυσική, Διάστημα

Το παρατηρητήριο Fermi της NASA εντόπισε μια υπερ-έκρηξη ακτίνων-γ στο Νεφέλωμα του Καρκίνου

Ένα μυστήριο καλύπτει την αιτία της υπερ-έκρηξης ακτίνων γάμμα,, που παρατηρήθηκε στις 12 Απριλίου και έγινε τώρα γνωστή, στο πλαίσιο του «Τρίτου Συμποσίου Φέρμι» που πραγματοποιείται στη Ρώμη.

Share

Ένα μυστήριο καλύπτει την αιτία της υπερ-έκρηξης ακτίνων γάμμα,, που παρατηρήθηκε στις 12 Απριλίου και έγινε τώρα γνωστή, στο πλαίσιο του «Τρίτου Συμποσίου Φέρμι» που πραγματοποιείται στη Ρώμη.

Crab Nebula Η άνευ προηγουμένου ισχυρή έκρηξη ακτίνων γάμα στο Νεφέλωμα του Καρκίνου ήταν τουλάχιστον πέντε φορές πιο ισχυρή από οποιαδήποτε άλλη παρόμοια έχει ποτέ παρατηρηθεί. Μάλιστα πλήρες μυστήριο καλύπτει την αιτία αυτής της έκρηξης.

Η πηγή της ακτινοβολίας φαίνεται να είναι μια μικρή περιοχή μέσα στο διάσημο νεφέλωμα, το οποίο αποτελεί απομεινάρι μιας έκρηξης σούπερ-νόβα, που έγινε αντιληπτή στη Γη το έτος 1054 μ.Χ.

Το συγκεκριμένο αντικείμενο θεωρείτο ως τώρα μια σταθερή πηγή φωτός, όμως το διαστημικό τηλεσκόπιο Fermi της NASA εντόπισε μια απότομη ένταση της ακτινοβολίας, που διήρκεσε περίπου έξι μέρες, μεταβαλλόταν από ώρα σε ώρα και είχε ένταση μέχρι 30 φορές μεγαλύτερη από τη συνηθισμένη.

pulsar Στην «καρδιά» του συγκεκριμένου νεφελώματος – το οποίο χάρη στα νέφη αερίων του με τα εντυπωσιακά χρώματα, έχει προσφέρει σπουδαίο υλικό φωτογράφησης όλα αυτά τα χρόνια – βρίσκεται ένα άστρο τύπου «πάλσαρ», δηλαδή ένα ταχέως περιστρεφόμενο άστρο νετρονίων που εκπέμπει συνεχώς ραδιοκύματα, τα οποία γίνονται αντιληπτά από τον πλανήτη μας με ρυθμό 30 το δευτερόλεπτο.

Μέχρι τώρα, τίποτε άλλο δεν είχε παρατηρηθεί στο Νεφέλωμα του Καρκίνου που να μπορεί να εξηγήσει την ξαφνική έκρηξη ακτίνων γάμμα. Από τότε που εκτοξεύτηκε στο διάστημα, πριν περίπου τρία χρόνια, το τηλεσκόπιο Φέρμι έχει εντοπίσει στο διάστημα τρεις τέτοιες εκρήξεις ισχυρής ακτινοβολίας, με ενέργειες που ξεπερνούν τα 100 εκατομμύρια ηλεκτρονιοβόλτ, πράγμα που σημαίνει ότι κάθε φωτόνιο αυτών των ακτίνων μεταφέρει δεκάδες εκατομμύρια φορές περισσότερη ενέργεια από το ορατό φως που μπορούμε να δούμε.

Αυτό που αποτελεί αίνιγμα για τους αστρονόμους, πέρα από την προέλευσή αυτών των πανίσχυρων ακτινοβολιών, είναι ότι δεν συνοδεύονται από άλλες μεταβολές στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα της ακτινοβολίας.

Για παράδειγμα, το διαστημικό τηλεσκόπιο ακτίνων-Χ, Chandra, δεν έδειξε κάποια μεταβολή στην ένταση της ακτινοβολίας-Χ, που να προκαλείται παράλληλα ή μετά τις εκρήξεις ακτίνων γάμμα. Ανάλογη σταθερότητα εμφανίζει το Νεφέλωμα του Καρκίνου στο φάσμα του ορατού φωτός ή της ραδιο-ακτινοβολίας.

Οι επιστήμονες προσπαθούν να καταλάβουν ποιο είναι αυτό το διαστημικό αντικείμενο που διοχετεύει σχεδόν όλη την ενέργειά του σε ακτίνες γάμμα, κάνοντας λόγο για ένα αίνιγμα που πιθανώς θα πάρει χρόνια για να εξιχνιαστεί.

Μια εξήγηση είναι ότι, σε μια περιοχή κοντά στο άστρο νετρονίου (πάλσαρ), ισχυρά μαγνητικά πεδία αποκτούν αντίθετες διευθύνσεις και ξαφνικά αναδιοργανώνονται, με τον τρόπο αυτό προκαλώντας απότομη επιτάχυνση των πλησιέστερων σωματιδίων, σχεδόν με την ταχύτητα του φωτός. Καθώς τα σωματίδια κινούνται, εκπέμπουν τις ισχυρές ακτίνες γάμμα, τις οποίες «πιάνει» το τηλεσκόπιο Φέρμι (φέρει το όνομα του διάσημου ιταλοαμερικανού νομπελίστα φυσικού, που υπήρξε πρωτοπόρος στην μελέτη της ραδιενέργειας και στην ανάπτυξη των πρώτων πυρηνικών αντιδραστήρων).

Δείτε και το σχετικό άρθρο: Η σουπερνόβα SN 1054 και η δημιουργία του Νεφελώματος του Καρκίνου

Πηγή:;Έθνος

About the author

physics4u

Leave a Comment

Share